Giáo sư, Nhà giáo nhân dân Lê Trí Viễn vừa từ biệt chúng ta ra đi vào cõi vĩnh hằng. Trong niềm thương tiếc một người anh lớn, một người đồng chí, đồng nghiệp tiền bối quý mến, tôi ôn lại một vài kỷ niệm về anh có ảnh hưởng sâu sắc đối với cuộc đời tôi.
1. Tôi là cấp dưới của anh tại Khoa Văn Trường ĐH Sư phạm Hà Nội từ năm học 1965 - 1966, tôi là phó chủ nhiệm của anh cùng với các anh Nguyễn Văn Hạnh, Trần Văn Thận (nay đã mất), đó là thời gian chiến tranh.
Lãnh đạo và quản lý khoa ngày ấy tất nhiên khác nhiều với bây giờ. Thiếu thốn, khó khăn và nguy hiểm hơn. Nhưng chúng tôi được sự chỉ đạo của trên sau đó được đúc kết trong thư 15-10-1968 của Bác Hồ: Một là thầy trò thường xuyên nâng cao tinh thần yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, yêu miền Nam; hai là dù khó khăn đến mấy cũng thi đua học tốt, dạy tốt, không được giảm thấp chất lượng; ba là cùng nhau tổ chức đời sống vật chất và tinh thần lành mạnh, vui tươi, bảo đảm tuyệt đối sức khỏe và an toàn.
Anh Lê Trí Viễn là trụ cột của chúng tôi để thực hiện 3 nhiệm vụ đó. Tôi mới được giao nhiệm vụ quản lý, cứ theo anh mà làm, có gì không biết thì hỏi anh. Thế rồi công việc cũng trôi chảy, việc chung việc riêng đều được tiến bộ. Tôi thấy nhiều người vừa ưa anh Viễn vừa không thích anh. Nhiều người thấy anh tính khí bất thường. Có khi đối với anh em rất tình cảm, thân ái, có khi lại rất chặt chẽ, riết róng.
Làm việc gần anh tôi thấy anh là người rất tao nhã, dịu dàng, yêu văn chương và dạy văn chương rất hay, thật lòng yêu cán bộ và sinh viên. Những khi “lâm sự”, có những công việc rất khó khăn trong hoàn cảnh lúc bấy giờ thì anh thường tỏ ra nghiêm khắc, những cán bộ, sinh viên nào “lơ mơ” thì “khó chịu” với anh, vì sự đòi hỏi cao của anh trước nhiệm vụ được giao mà họ phải làm hay làm không tới nơi tới chốn. Chính tôi cũng có một số lần vấp phải điều đó, song tôi vốn cần mẫn và dễ tính nên dễ cho qua. Mà cũng bởi anh không chỉ đòi hỏi người khác mà sự đòi hỏi chính mình, luôn luôn gương mẫu làm trước nên không ai nói gì được anh.
Tôi nhớ một lần cả khu khoa chúng tôi sơ tán bị vùi dập trong bão lớn, các căn nhà tạm của cán bộ, sinh viên bị bão đánh tơi bời, cả thầy trò lăn lưng đội mưa chống bão, mọi người thấy chính thầy chủ nhiệm khoa trèo lên mái nhà buộc tranh chống dột, giăng dây thép chống gió dữ toan xô sập căn nhà. Sau đó, cán bộ, sinh viên đều nhìn thầy lãnh đạo với cái nhìn nể trọng, thấy trong khó khăn người lãnh đạo không hề đứng đằng sau để “chỉ tay năm ngón”.
