GS-NGND Lê Trí Viễn đã ra đi. Vừa mới cách đây không lâu, ở tuổi 95, Thầy vẫn vui vẻ đọc thơ khi học trò đến thăm, chúc tết và tâm tình về những chuyện lớp, chuyện trường… Hình ảnh của Thầy, người thầy giản dị nhân hậu suốt đời tận tụy với nghề, cống hiến không mệt mỏi cho khoa học chắc chắn sẽ mãi còn đọng lại trong tâm trí của chúng tôi và của những thế hệ đi sau.
Bắt đầu gắn bó với sự nghiệp giáo dục từ những năm 30 của thế kỷ trước, khi còn là một thanh niên ở độ tuổi đôi mươi, trải qua bao cuộc thăng trầm của đất nước, đến lúc cuối đời, kề cận tuổi bách niên, bước chân thầy vẫn không mỏi mệt trên con đường mình đã chọn. Ngọn lửa nhiệt tình, tâm huyết với nghề suốt 70 năm vẫn chảy mãi bất chấp thời gian và mưa gió của cuộc đời.
Đúng như câu thơ thầy từng cảm thuật năm 80 tuổi – “Tám mươi lao lực không ngơi nghỉ”. Tuy thuở thiếu thời gia cảnh thanh bạch, nhưng với chí lớn và nghị lực kiên trì, bằng con đường tự học, thầy đã vươn lên những đỉnh cao tri thức để làm tròn sứ mệnh trồng người cao cả đã trở thành như một thiên chức, góp phần đào tạo hàng ngàn cử nhân, hàng trăm thạc sĩ và tiến sĩ để phục vụ cho công cuộc bảo vệ và xây dựng, phát triển đất nước.
Là một nhà giáo dục lớn của Việt Nam, GS-NGND Lê Trí Viễn đồng thời cũng là một nhà nghiên cứu đi tiên phong trong việc vận dụng quan điểm Mác-xít trong nghiên cứu văn học sử và đã đóng góp cho lĩnh vực nghiên cứu văn học hơn 40 công trình khoa học giá trị, trong đó có những công trình có ý nghĩa mở đường và ảnh hưởng sâu sắc đến thế hệ nghiên cứu trẻ, hình thành một trường phái nghiên cứu trong giới học thuật.
Nhưng sẽ là một thiếu sót đáng tiếc nếu chỉ nhìn thấy GS-NGND Lê Trí Viễn như một người thầy tận tụy, tâm huyết và một nhà nghiên cứu uyên bác, cẩn trọng. Thầy còn là một nghệ sĩ tài hoa với nhiều truyện ngắn, bút ký viết trong kháng chiến, những bài bình giảng văn học thể hiện cảm thụ cực kỳ tinh tế, nhạy bén và đặc biệt là các tác phẩm thơ với phong cách vừa lão thực, bình dị vừa không kém bay bổng, tha thiết, nồng nàn. Thơ tức là người. Đọc thơ thầy, người đọc không thể không xao xuyến trước một chiều sâu chiêm nghiệm lẽ đời giàu chất trí tuệ, đồng thời với một ngọn lửa tâm hồn mãi nồng cháy khát khao và tràn đầy sức sống thanh xuân.
Thầy đã đóng góp cho đất nước về nhiều mặt, đặc biệt những cống hiến của thầy cho nền giáo dục Việt Nam là hết sức lớn lao. Tài năng và trí tuệ của thầy để lại cho những thế hệ đi sau niềm ngưỡng mộ vô biên. Nhưng có lẽ điều khắc sâu vào tâm khảm của những học trò thầy chính là đức độ, nhân cách cao quý của một nhà giáo.
