64 năm cống hiến cho nền giáo dục nước nhà, thầy Lê Quang Long nhận được danh hiệu Nhà giáo nhân dân khi bước sang tuổi 90.
"Tôi sinh ra ở Huế, trong một gia đình hoàng tộc. Mẹ tôi là công chúa thứ 9 của vua Thành Thái. Tôi gọi vua Duy Tân là cậu ruột. Họ hàng trong nhà đều làm quan to trong chế độ cũ. Từ nhỏ, tôi học trường Quốc học Huế. Khi theo cha ra Hà Nội nhậm chức thì chuyển qua học trường Bưởi, ĐH Y Hà Nội, rồi tham gia hoạt động cách mạng", nhà giáo nhân dân Lê Quang Long bộc bạch về gia đình bằng một chất giọng trầm của xứ Huế.
Nhà giáo Nhân dân Lê Quang Long
Ông là một trong số 39 người mới được Chủ tịch nước Trương Tấn Sang ký quyết định phong tặng danh hiệu Nhà giáo nhân dân vào tháng 11 vừa qua. Bước sang tuổi 90, người thầy đã có 64 năm cống hiến cho ngành giáo dục.
Trước khi trở thành nhà giáo, ông từng học trường y với mong muốn chữa bệnh cứu người. Ký ức về trận đói năm 1945 làm hơn 2 triệu đồng bào thiệt mạng đã để lại ấn tượng mạnh mẽ nhất đối với ông ngày đó.
Mang trong mình nỗi đau của một người dân mất nước, ông bắt đầu tham gia cách mạng. Khi Nhật đảo chính Pháp, ông trở lại Huế rồi theo học trường Thanh niên tuyền tiến, tham gia biểu tình chống chính quyền ở Huế và thực dân Pháp, trở thành một trong những người lập chiến công đầu tiên trong việc bắt sống phái đoàn của tướng De Gaulle đến Huế. Sau đó, ông cùng với một số người được phái sang Lào, làm cố vấn quân sự cho Hoàng thân Xuphanuvong.
Khi Pháp quay trở lại xâm lược miền Nam, ông về Huế theo học lớp cấp tốc về văn hóa do các ông Hoài Thanh và Đặng Thai Mai phụ trách, rồi về trường Quốc học Huế dạy học, trở thành một trong những người thầy giáo đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa mới giành độc lập. Cuộc đời dạy học cũng gắn bó với người thầy kể từ đây.
Những năm toàn quốc kháng chiến, Pháp đánh Huế, thầy Long cùng gia đình sơ tán ra Hà Tĩnh, lăn lộn giữa vùng tự do ở khắp các tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh dạy học. Vận dụng kiến thức được học ở trường y, thầy chuyển từ giáo viên dạy văn qua dạy bộ môn sinh học. Năm 1956, thầy về dạy tại ĐH Sư phạm Khoa học ở Hà Nội (khi đó còn chưa tách ra ĐH Tổng hợp và ĐH Sư phạm). Sau này, thầy về ĐH Sư phạm Hà Nội giảng dạy tại khoa Sinh học cho tới khi nghỉ hưu năm 1993.
Thầy Lê Quang Long là một trong những cán bộ giảng dạy đầu tiên của nền đại học nước nhà. Để trở thành giáo sư, tiến sĩ khoa Sinh học của trường đại học danh tiếng cả nước, thầy Long đã phải trải qua nhiều gian truân vì vấn đề xuất thân. Theo như thầy nói thì "lý lịch phức tạp, có nhiều liên quan đến chế độ phong kiến".
